Change Language:
Μονές & Μοναστήρια
Αγία Σοφία
few clouds
33°C
Humidity: 36%
Clouds: 20%

Ο ιερός καθεδρικός ναός της Αγίας Σοφίας ορθώνεται επί της ομώνυμης πλατείας στο κέντρο της πόλης της Θεσσαλονίκης. Ο συγκεκριμένος ναός μαζί με το ναό του Αγίου Δημητρίου και το ναό της Παναγίας της Αχεροποίητου αποτελούν τα σημαντικότερα χριστιανικά μνημεία της Βόρειας Ελλάδας. Ο ιερός καθεδρικός ναός της Αγίας Σοφία καταχωρήθηκε το 1988 στη λίστα της UNSESCO  ως μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ιστορία

Ο ιερός καθεδρικός ναός της Αγίας Σοφίας κτίστηκε στα τέλη του 7ου αιώνα σε θέση παλαιότερης εκκλησίας που είχε καταστραφεί ολοσχερώς από τις σεισμικές δονήσεις στις αρχές του αιώνα. Τα πολλά κοινά σημεία του ναού με τον ομώνυμο της Κωνσταντινούπολης οδήγησαν πολλούς μελετητές στο συμπέρασμα ότι κτίστηκαν την ίδια χρονική περίοδο.

Κατά την  υστεροβυζαντινή περίοδο οι σταυροφόροι κατακτητές μετατρέπουν το ναό σε καθολικό. Σαράντα χρόνια μετά την έλευση των σταυροφόρων η Αγία Σοφία περνά ξανά στα χέρια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και διατηρείται έως και το 1523. Τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο υπήρξε ο μητροπολιτικός ναός της Θεσσαλονίκης. Κατόπιν, η Αγία Σοφία μετατράπηκε από τους Τούρκους κατακτητές σε τζαμί.

Στα τέλη του 19ου αιώνα ξέσπασε πυρκαγιά που προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο κτίριο. Με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης ο ναός της Αγίας Σοφίας αποδόθηκε στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδας.

Αρχιτεκτονική

Από αρχιτεκτονικής πλευράς, ο ιερός ναός της Αγίας Σοφίας παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον καθώς εντοπίζονται μεταβατικά στοιχεία ναοδομίας. Συγκεκριμένα, η Αγία Σοφία αποτελεί μια βασιλική με τρούλο, σχηματίζοντας όμως  σταυρό στον κεντρικό χώρο.   Ο συγκεκριμένος σταυρός αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα νεώτερου αρχιτεκτονικού τύπου που συναντάται  ως επί το πλείστον από τον 10ο αιώνα και μετά. Στη βορειοδυτική γωνία του ναού κτίστηκε ο μιναρές κατά τη μετατροπή της εκκλησίας σε τζαμί.

Η εσωτερική διακόσμηση του ναού αρχικά επηρεάζεται από την περίοδο της εικονομαχίας. Ειδικότερα, η καμάρα του ιερού βήματος καθώς και ο μεγάλος χρυσός σταυρός στο τεταρτοσφαίριο της αψίδας χαρακτηρίζονται από ανεικονικό ψηφιδωτό διάκοσμο. Στα τέλη του αιώνα, η επικράτηση των εικονολατρών αποτυπώνεται στο ναό όπου το ψηφιδωτό της Θεοτόκου αντικαθιστά το χρυσό σταυρό στο τεταρτοσφαίριο της αψίδας. Σε περισσότερες από μία χρονικές φάσης υλοποιήθηκε και ο γλυπτός διάκοσμος του ναού.