Change Language:
Μνημεία της Unesco
Πάτμος
0°C
Humidity: %
Clouds: %

Πρωτεύουσα της Πάτμου, η Χώρα, αποτελεί ένα από τα ομορφότερα Μεσαιωνικά οικιστικά σύνολα της νησιώτικης Ελλάδας. Αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και πόλο έλξης πολλών τουριστών κάθε χρόνο. Αναφέρεται ως ‘‘Η Βασίλισσα όλων των Χωρών’’ εξαιτίας του μοναστηριού αλλά και των ιδιαίτερων σπιτιών της.

Η Χώρα άρχισε να αναπτύσσεται όταν ο Όσιος Χριστόδουλος ξεκίνησε την κατασκευή του μοναστηριού. Ο πρώτος οικισμός δημιουργήθηκε περιφερειακά και φιλοξένησε τους κατοίκους που μετοίκησαν εκεί από τα βόρεια του νησιού για να προστατευτούν από τις πειρατικές επιδρομές. Η μορφή του οικισμού διατηρήθηκε μέχρι το 1453 όταν πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη δημιούργησαν τον οικισμό Αλλουτινά.
Μετά την άλωση του Χάνδακα δημιουργείται ακόμα ένας οικισμός από Κρήτες πρόσφυγες, τα Κρητικά (1669). Λαϊκά σπίτια σε σχήμα κύβου και δίπατα αρχοντικά (Καπετανόσπιτα) με τους ψηλούς μαντρότοιχους ενώνονταν δημιουργώντας ένα δεύτερο τείχος. Αναφέρεται ότι για να μπει κάποιος στην Χώρα έπρεπε να χρησιμοποιήσει μια από τις πέντε εισόδους.
Στο εσωτερικό της Χώρας τα δρομάκια είναι λιθόστρωτα, στενά και δαιδαλώδη που σε συνδυασμό με τις πολλές καμάρες που δημιουργούσαν τα αντικριστά σπίτια έκαναν την επέλαση των πειρατών προς το κέντρο του οικισμού ακόμα πιο δύσκολη. Μάλιστα πολλές από τις καμάρες αυτές διέθεταν πύλες ώστε να αποτελούν ένα ακόμα αξεπέραστο εμπόδιο.

Τα σπίτια αν και από έξω φαίνονται λιτά και απλοϊκά στο εσωτερικό τους (ιδίως τα αρχοντικά) είναι πολυτελή και μεγαλοπρεπή. Πολλά από αυτά διέθεταν μεγάλους αποθηκευτικούς χώρους, για την φύλαξη σιτηρών, φούρνους και στέρνες. Η πλατεία της Αγιαλεδιάς και τα γύρω σοκάκια αποτελούν τον πυρήνα της τουριστικής κίνησης και τους καλοκαιρινούς μήνες εδώ χτυπά η καρδία της χώρας.

Εκτός από την Μονή του Αγίου Ιωάννη, στην κορυφή του οικισμού, μπορεί κάποιος να επισκεφτεί το σπίτι που γεννήθηκε ο πρωτεργάτης της Φιλικής Εταιρείας Εμ. Ξάνθος (πίσω από το Δημαρχείο), αλλά και την γκαλερί του Ανδρέα Καλατζή όπου μπορεί κάποιος να θαυμάσει έργα του ιδίου αλλά και πολλών άλλων καλλιτεχνών.

Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου
Στα τέλη του 11ου αιώνα μ.Χ (1088) ο μοναχός Όσιος Χριστόδουλος ο Λατρινός πήρε την άδεια από τον αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αλέξιο Α΄ τον Κομνηνό να ιδρύσει την Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.
Η μονή αποτέλεσε τον πυρήνα γύρω από τον οποίο άρχισε να αναπτύσσεται η Χώρα. Ο Όσιος ξεκίνησε την ανέγερση της, σε ύψωμα, στο σημείο όπου βρισκόταν ο αρχαίος βωμός της Θεάς Άρτεμης.
Το μεγαλύτερο μέρος του μοναστηριού κατασκευάστηκε μέσα σε περίοδο τριών χρόνων. Η αρχιτεκτονική του θυμίζει τις δομές μεσαιωνικού κάστρου με την χαρακτηριστική οχυρωματική μορφή. Η οχύρωση ήταν αναγκαία προκειμένου να προστατευτεί από τις ληστρικές επιδρομές των πειρατών.

Η μοναδικότητα της μονής είναι ότι αποτελεί ένα δημιούργημα συνεχών προσθηκών και τροποποιήσεων από την ίδρυση του μέχρι και σήμερα. Εκτός από το καθολικό, την τράπεζα και κάποια τμήματα τοίχων τα περισσότερα κτίρια ανήκουν σε διαφορετικές εποχές. Στην ουσία αποτελεί ένα συνδυασμό Βυζαντινής ναοδομίας, δυτικής μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής, και επιρροής της εποχής των Ιωαννιτών Ιπποτών.

Μέσα στο κάστρο δέσποζε ένα μικρό καθολικό που περιβαλλόταν από την τράπεζα, τα κελιά, την δεξαμενή, και βοηθητικά κτίρια (Μυλώνειο, Δοχείον, Ώρειων κ.α). Η διάταξη της μονής ακολουθεί τον Βυζαντινό μοναστηριακό τύπο σε μια πιο ελεύθερη μορφή λόγω του ανώμαλου εδάφους. Όλα τα κτίρια αναπτύσσονται γραμμικά σε περιμετρικές πτέρυγες γύρω από το καθολικό. Ο ναός είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος και διακρίνεται σε τρία τμήματα (εξωνάρθηκας, εσωνάρθηκας, και ο κυρίως ναός). Αργότερα προστέθηκαν τα παρεκκλήσια και η στοά της πρόσοψης. Ανεκτίμητης αξίας είναι το ξυλόγλυπτο και επιχρυσωμένο τέμπλο του καθολικού (1820) που δώρισε ο Μητροπολίτης Σάρδεων Νεκτάριος.

Σημαντικής θρησκευτικής και ιστορικής αξίας αποτελούν οι εικόνες και οι τοιχογραφίες που συναντάμε σε όλα τα κτίρια της μονής. Χαρακτηριστικά είναι τα Βυζαντινά και μεταβυζαντινά δημιουργήματα στο καθολικό και στο παρεκκλήσι της Παναγίας. Από αυτές αξιοσημείωτες είναι οι τοιχογραφίες του 16ου αιώνα "Σφαγή των νηπίων", και σκηνές από την "Γέννηση" και την "Παραβολή των Δέκα Παρθένων" (στον εσωνάρθηκα του καθολικού). Οι "Η Φιλοξενία του Αβραάμ" είναι μερικά μόνο από τα δείγματα στο παρεκκλήσι της Παναγίας.

Η μονή διαθέτει αξιόλογη βιβλιοθήκη που στεγάζεται σε έναν από τους ασφαλέστερους χώρους του μοναστηριού. Περιλαμβάνει 890 θρησκευτικά χειρόγραφα (γραμμένα σε χαρτί ή σε περγαμηνή (6ος – 19ος αιώνας), αρχείο από 13000 περίπου έγγραφα καθώς και 2000 βιβλία διαφορετικών θεμάτων και ιστορικών περιόδων. Στο θησαυροφυλάκιο που υπάρχει φυλάσσονται και εκτίθενται πολλά έργα χρυσοχοΐας και μεταλλουργίας, θρησκευτικά άμφια και πέπλα, και ένας μεγάλος αριθμός εικόνων. Μέσα στην μονή λειτούργει εργαστήριο συντήρησης και αποκατάστασης των ιερών κειμηλίων και των εικόνων.

Η μονή έχει ενταχθεί (1999) στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO


Το Σπήλαιο της Αποκάλυψης
Το ιερό σπήλαιο της αποκαλύψεως το συναντάμε στην διαδρομή από το λιμάνι της Σκάλας προς την Χώρα. Σε αυτό το σπήλαιο ο Ευαγγελιστής Ιωάννης αποκαλύπτει τον προφητικό λόγο του Θεού και γραφει το βιβλίο της Αποκάλυψης με τον μαθητή του Πρόχορο.
Σύμφωνα με την ορθόδοξη λαϊκή παράδοση η σπηλιά σκίστηκε, και από τις τρεις μικρότερες σχισμές (που συμβολίζουν την Αγία Τριάδα) ακούστηκε η φωνή του Θεού που υπαγόρευε στον Ιωάννη το κείμενο της Αποκάλυψης.

Η σπηλιά διαμορφώθηκε σε λατρευτικό τόπο από τον Όσιο Χριστόδουλο και σήμερα κατεβαίνοντας μερικά σκαλοπάτια μπαίνουμε στον μικρό ναό που υπάρχει ακριβώς δίπλα στην σπηλιά (νότιο τμήμα). Το ναό και το σπήλαιο κοσμούν εικόνες και τοιχογραφίες με πιο χαρακτηριστική αυτή που απεικονίζει το "Όραμα της Αποκάλυψης" (1596). Εμφανή είναι τα σημεία όπου ο Πρόχορος ακουμπούσε για να γράψει όσα του υπαγόρευε ο Ιωάννης, και το σημείο όπου ο Άγιος ακουμπούσε για να προσευχηθεί.

Σήμερα η σκοτεινή αυτή σπηλιά αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους  τόπους της χριστιανικής πίστης και προσελκύει κάθε χρόνο μεγάλο αριθμό επισκεπτών.



© myGreece.travel photo
© myGreece.travel photo
© myGreece.travel photo
© myGreece.travel photo